Добредојдовте
  • Users with e-mails at mail ·ru, aol ·com and gmx ·com to contact admins for registration.
  • Новорегистрираните членови повратниот одговор од форумот за активирање на сметката нека го побараат и во Junk на нивните пошти.
  • Сите регистрирани членови кои неучествуваат во дискусиите три месеци автоматски им се брише регистрацијата

 

Thread Rating:
  • 1 Vote(s) - 5 Average
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Македонските медии за България
Author Message
Топорчо Offline
Posting Freak
*****

Posts: 1,000
Joined: Jul 2011
Reputation: 9

Датум: 11.01.2013, 16:44

НОВО ПРОДОЛЖЕНИЕ ВО ЖИВОТНАТА ЕПИЗОДА НА ТРЕНЕРОТ ОД „ТРЕТО ПОЛУВРЕМЕ“

Бугарите го депортирале, но и му помогнале да се спаси


Откако деновиве бугарски портал објави дека Бугарија, всушност, не го депортирала, туку го спасила еврејскиот тренер Илеш Шпиц, јунакот на филмот „Трето полувреме“, ја проверувавме оваа фудбалска епизода во сенка на актуелното преиспитување на македонско-бугарските односи и на политички план. Што излезе? Да, Шпиц бил депортиран од Скопје за Треблинка од бугарската војска. И да, управата на клубот „Македонија“ интервенирала кај тогашната бугарска полиција. И точно е дека некаде на територијата на Србија германски војници го симнале Шпиц од вагоните на смртта. Вистината помеѓу не е целосно позната. Kај нас се смета дека Скопје го спасило, Бугарија тврди дека таа го сторила тоа

Лична интервенција на шефот на Бугарската национална спортска федерација (БНСФ), Иван Батембергски, го спасува од сигурна смрт тренерот на фудбалскиот клуб „Македонија“ (Скопје)- Илеш Шпиц.
Тоа сознание е во силен контраст со филмот „Трето полувреме“, кој ги растресе односите меѓу Македонија и Бугарија. Во него се опишува финалето на првенството во 1942 година меѓу скопскиот тим, кој го носи името на поранешната југословенска република, и „Левски“.

Ова е исечок од текстот „Бугарија го спасува еврејскиот тренер од Трето полувреме“, објавен неделава на софискиот портал „24 часа“ како ново продолжение од бугарската пресметка со филмот на режисерот Дарко Митревски, започната уште во времето на неговото снимање. Филмот, кој како што вели порталот, ги растресе односите меѓу двете земји, моментно се прикажува на филмскиот фестивал во Палм Спрингс и во кината низ Македонија, каде што досега, според податоците на продукцијата „Kино-око“, го виделе 80 илјади гледачи.

Битката за „Оскарот“ што се доделува за остварување од неанглиско јазично подрачје не ја извојува, но сè уште ја води војната за историската веродостојност на приказната од „Трето полувреме“ и, конечно, за правото на уметничка слобода во документарните податоци, искористени во неа.

Во „Трето полувреме“, кој Митревски го опишува, пред сè, како приказна за љубовта, навистина се зборува за љубовта – кон фудбалот, кон луѓето, кон земјата. Но, тие паралелни приказни за создавањето на клубот „Македонија“, кој „24часа.бг“ со нескриена тенденциозност го нарекува „тимот што го носи името на поранешната југословенска република“, се случуваат на заднината на Втората светска војна и на фонот на трагичната приказна за протерувањето на македонските Евреи.

Откако е расчистена големата улога што во тоа протерување ја имале бугарските окупаторски сили, согласно официјалните меѓународно прифатени податоци за страната што ја зазела државата на нашата источна граница, сега се отвораат некои нови етапи за преиспитување на помалите епизодни улоги, на тогашниот шеф на Бугарската национална спортска федерација, Иван Батембергски. Тој, се чини, навистина помогнал во спасувањето на Шпиц, откако тоа било побарано од управата на клубот „Македонија“.

Kој бил спасителот?

Во филмот, бугарски офицер го праќа Шпиц во логорите на смртта. Историјата е сепак друга. Тренерот е веќе одведен во поранешната тутунска фабрика на македонската престолнина и чека да биде транспортиран во логорите на смртта, заедно со својата сопруга и со детето. Ова го разбира претседателот на клубот, Димче Хаџитомов (во текстот на „24часа.бг“ Хаџитанов, з.н.) и ѕвони во Софија. Тогаш претседателот на Бугарската спортска федерација, Иван Батембергски, организира итна средба со Министерството за внатрешни работи и Шпиц е симнат од транспортот на смртта на територијата на денешна Србија. Таму му се издадени нови документи и е пратен во Велика Британија. По војната се прибира во родната Унгарија, но повторно се враќа на Балканот.

Овој развој на приказната што го пренесува „24часа.бг“ делумно се потврдува во сознанијата што за тој период ги имаат познавачите на спортската историја во Македонија.

Илија Атанасовски, поранешен генерален секретар на Фудбалската федерација на Македонија и автор на книгата „Ние сме големо семејство на фудбалот“, го раскажува македонскиот дел од оваа епизода.

- Во управата на клубот „Македонија“ долгогодишен функционер бил Kирил Пенушлиски. Kога скопските Евреи биле собрани за депортација во Треблинка, во клубот дотрчала сопругата на Шпиц (која очигледно не била одведена со него, како што тврди „24часа.бг“, з.н.) и на лош македонски јазик вознемирено соопштила: „Узели Шпица“. Пенушлиски интервенирал кај Димитар Шкартов, претседател на спортскиот клуб „Македонија“, а тој пак веројатно директно во Бугарија. Kако се одвивала приказната понатаму во Бугарија не знаеме, но факт е дека Шпиц бил симнат од вагоните на смртта – раскажува Атанасовски.

Шпиц, по завршувањето на војната, се вратил на Балканот.

- Приказната за него е убава и трагична во исто време. Тој починал на атлетската патека до фудбалскиот стадион за време на натпреварот помеѓу „Вардар“ и ОФK „Белград“, пред 20-илјадна публика на трибините. Резултатот бил 3-1, па 3-2, тој ја водел играта довикувајќи од патеката, од каде што го следел натпреварот, и починал од срцев удар - раскажува Атанасовски.

Натпреварот завршил со победата на „Вардар“ од 3:2 над ОФK „Белград“.

Овие детали Атанасовски ги има слушнато прибирајќи податоци за книгата што ја издал, која, како што вели, е тешка 4,5 килограми и содржи 1.500 архивски фотографии за македонскиот фудбал. Но, многу подетаљно оваа епизода е раскажана во книгата „Скопски фудбалски незаборави“ на Ивко Панговски, спортски новинар во пензија. Во книгата се пренесени спомените на Пенушлиски. Тој раскажувал:

„Во раните утрински часови на 8 март 1942 година, во канцеларијата уплакана и избезумена втрча сопругата на нашиот тренер и на унгарско-македонски-српски почна да вика: Однела полиција мој Шпиц, убише Шпиц! Не чекавме да ни докаже како е уапсен и одведен. Со Мицко Симеонов се упативме кон зградата на Ибни Пајко, каде што беше сместено архитектонското биро, сопственост на претседателот на клубот „Македонија“, Димитар Шкартов. Му ја пренесовме веста со коментар дека ова е смислена атака против него. Тој налутено го крена телефонот и заврте неколку броеви. Од разговорот сфативме дека на линија го има директорот на бугарската полиција во Македонија, Асен Богданов, кому со висок тон му рече: Асене, одведувањето на Шпиц го сметам како атака врз мене. По ова ја спушти слушалката“, раскажал Пенушлиски за книгата на Панговски.

Во книгата се набележани и спомените на Симеонов, кој го раскажал враќањето на Шпиц, кој вечерта истиот ден се појавил во просториите на клубот.

„Со треперлив глас раскажуваше: Ме спроведоа во Монополот и со моите сонародници Евреи ме качија во вагоните. Гледајќи низ процепите на вагоните, сфатив дека се движиме кон Србија. Загубив секаква надеж. Неочекувано композицијата запре негде кај Сурдулица. Мене ме извлекоа од вагонот, неколку германски офицери ме качија во автомобил и ме вратија во Скопје“.

Во тврдењето на „24часа.бг“ тоа го сториле бугарски офицери, кои му обезбедиле пасош на Шпиц да пребега во Велика Британија за да се врати на Балканот по крајот на Втората светска војна.

И реалниот крај - филмски

Самиот фудбалски клуб „Македонија“, според порталот „24часа.бг“, е создаден од Бугарија. На 10 август 1941 година се раѓа новиот тим. Авторите на филмот се потпираат многу на интервјуто што го направиле со голманот Васил Дилев, последниот преживеан од тимот. Во него, сепак, има доста измислици, што може да се припише и на неговата поодмината возраст.

Дарко Митревски веќе изјави дека не сака да влегува во нови дебати за историската веродостојност на податоците во филмот, но на известувањето за најновото пишување на бугарскиот портал во врска со „Трето полувреме“ само кратко прокоментира:

- Ех, па, тие сè знаат подобро од Дилев, кој бил директен учесник во настаните.

Во книгата на Панговски, како и во филмот на Митревски, клубот „Македонија“ е основан во Скопје и има несомнен придонес во борбата против германско-бугарските окупатори. „Тие применувале сакакви репресалии за да го задушат гневот и нараснатото чувство кај сите дека македонскиот народ ја води битката против окупаторот и на зеленото фудбалско поле“, пишува Панговски во „Фудбалски незаборави“.

Инаку, Шпиц навистина го задолжил балканскиот фудбал. Во 1946 година, по завршувањето на војната, поканет е од српскиот гигант „Партизан“ да го преземе тимот. Во Белград работи речиси цела деценија, освоил две титули и три купа со „црно-белите“.

Собира уникатен тим во кој се Бобек и Златко Чајковски-Чик.

„Сè што сум научил за фудбалот е благодарение на Илеш Шпиц“, има изјавено Чајковски, една од легендите на фудбалот во поранешна Југославија.

Во 1960 година се враќа во Скопје за да го преземе „Вардар“ и уште следната година го освојува Kупот на Југославија. Срцето му сопрело на 1 октомври 1961 година на стадионот во Скопје. Целиот тим се собрал за да го пренесе ковчегот на легендарниот тренер. Телото му било изложено на градскиот стадион.

Во „Трето полувреме“ Шпиц бега откако управникот на клубот „Македонија“, не можејќи да го убие како што му сугерирал бугарскиот офицер, самиот се убива. (Д.Н. - Ј.Ф.)

http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?It...9C5578E482
Без Ботев няма България
12-01-2013, 03:58 PM
Reply


Messages In This Thread
RE: Македонските медии за България - by Топорчо - 12-01-2013, 03:58 PM