Добредојдовте
  • Users with e-mails at mail ·ru, aol ·com and gmx ·com to contact admins for registration.
  • Новорегистрираните членови повратниот одговор од форумот за активирање на сметката нека го побараат и во Junk на нивните пошти.
  • Сите регистрирани членови кои неучествуваат во дискусиите три месеци автоматски им се брише регистрацијата

 

Thread Rating:
  • 1 Vote(s) - 5 Average
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Македонските медии за България
Author Message
Топорчо Offline
Posting Freak
*****

Posts: 1,000
Joined: Jul 2011
Reputation: 9

Како беа ликвидирани македонските Евреи (3)
Фељтон

Како беа ликвидирани македонските Евреи (3)



Кој ги плати билетите за Треблинка. Големите полемики меѓу бугарските политичари и историчари во 2000 година открија многу валкани работи за улогата на профашистичката влада и царот за уништувањето на Евреите

Виктор Цветаноски


Темата за депортацијата на Евреите од Македонија и од Тракија во нацистичкиот логор Треблинка во Бугарија секогаш предизвикувала мошне жолчни расправи во кои се кажува многу повеќе отколку што официјална Софија сака да дознае светот. Постојат две сосема спротивни гледишта. Едните (левите сили) сметаат дека тогашната бугарска власт на чело со царот е одговорна за тоа што во Треблинка беа испратени над 11.300 Евреи од окупираните територии; и другите (десните) тврдат дека за се' се виновни Германците и тоа било направено под нивен силен притисок.

Еден од поводите за таква полемична расправа во 2000 година беше симнувањето на плочата на царот Борис Трети во Ерусалим, која била поставена во 1993 година во спомен на спасувањето на 48.000 бугарски Евреи. Токму таа расправа покажа колку се спротивни мислењата на Бугарите за ова мошне црно петно за нив од нејзиното минато.

Десните, на чело со Сојузот на демократските сили, партијата на тогашниот претседател Петар Стојанов и експремиерот Иван Костов, ја величеа улогата на царот, а левите, предводени од БСП, на чие чело беше бившиот претседател Георги Прванов, ја поздравија одлуката на Израел за симнување на плочата, сметајќи дека царот немал никакви заслуги за спасување на бугарските Евреи и дека е еден од виновниците зашто македонските и тракиските Евреи животот го завршија во нацистичкиот логор.

Тогашниот потпретседател на Народното собрание, Благовест Сендов (пратеник од БСП), и уште четворица познати бугарски јавни личности испратиле писмо до тогашниот израелски претседател Езер Вајцман, во кое подробно му ја објасниле профашистичката улога на царот Борис. Откако власта разбра за тоа писмо и за неговата содржина, него и неговите истомисленици ги нарече „валкани национални предавници“, „болни умови“ и продолжувачи на комунистичкиот тоталитарен режим. Во декларацијата за негова смена, Сендов беше обвинет дека работел против интересите на татковината за да и' наштети на Бугарија и да омаловажи достојни Бугари.

Така јавно започна да се одмотува замрсеното клопче, се отворија сите карти и испливаа на површина многу валкани нешта за царот Борис и за тогашната профашистичка влада, која ги жртвувала Евреите од Македонија и од Тракија, нешто што дотогаш не го знаеше пошироката бугарска јавност. Говорејќи од името на БСП, Георги Пирински рече дека во „Шумата на Бугарија“ во Ерусалим не треба да има споменик на царот, туку на 11 илјади Евреи испратени во смрт токму од него.

Благовест Сендов, кој и не помислуваше да поднесе оставка, изјави дека тој е современик на тие настани. Тогаш имал 12 години и паметел како Еврејчињата во Бугарија оделе со жолти шесткраки ѕвезди и го почитувале вечерниот час. „Се сеќавам како еден Евреин со многу високо образование требаше да затвора конзерви во Асеновград“, рече тој, раскажувајќи ја притоа приказната што му ја кажал неговиот стрико кој живеел на Тасос и гледал како Евреите од Тракија биле депортирани во нацистичкиот логор Треблинка.



Aкадемик Иљчо Димитров, кој, исто така, го потпишал писмото до Вајцман, напиша во еден весник за тоа како во 1942 година бугарската влада се вклучила во исполнувањето на злосторничкиот план на Рајхот. Со двострана спогодба на Рајхот и Царството требало да се депортираат во логорите на смртта 20.000 Евреи од „новите земји“ (Македонија и Тракија), но и од „старите предели“ (Бугарија). Кон веќе испратените 11.360 Евреи од „новите земји“ требало да се депортираат уште 8.000 од „старите граници“. „И покрај тоа што дејствувала под присила, исполнувајќи ги прифатените задолженија од Тројниот пакт, бугарската држава ја носи целата одговорност за соучество во злосторствата на хитлеризмот“, нагласи овој познат бугарски интелектуалец.

Претседателот на еврејската организација „Шалом“, Емил Кало, истакна дека за царот Борис Трети немало ниту еден писмен документ ниту еден доказ дека учествувал директно во спасувачката акција. „Jас не би го наградил повеќе отколку едно кондураџиче што ставило потпис под петицијата ’Не посегнувајте на бугарските Евреи’“, нагласи тој.

Исто мислење изнесе и бившиот претседател на Бугарија, Жељу Желев. Тој за дневниот печат изјави дека царот не ги спасил Евреите од Бугарија и дека целата негова политика, од 1940 година до смртта во 1943 била, била антиеврејска. „Борис Трети се сообразувал со политиката на Хитлер. Во Бугарија фактички се воведуваат антиеврејски закони“, нагласи Желев, додавајќи дека по донесувањето Закон за заштита на нацијата, се вовел вечерен час за движење на Евреите, кои биле задолжени да носат жолти ѕвезди, им се забранувало да вршат државни служби, ги интернирале во логори.

Според Желев, тогашнатата бугарска влада подоцна ја подготвила депортацијата. Испраќањето на Евреите од Тракија, Македонија и од источна Србија во Треблинка било организирано не само со знаење на пронацистичката влада на Богдан Филов, туку и со активна соработка на окупаторската администрација во таканаречените нови земји. „Билетите на сите 11.343 депортирани Евреи во 1943 година се платени од бугарската влада“, нагласи Желев.

Израелскиот професор д-р Михаил Бар-Зоар, потомок на бугарски Евреи, објасни дека главна причина за да биде симната плочата на цар Борис биле протестите на Евреите од Тракија и од Македонија, кои, според него, биле силно настроени против бугарскиот монарх, а нивните реакции бурни и емоционални. Поради тоа, Израелскиот национален фонд решил да формира посебна комисија, која направила компромис со тоа што решила да ги симне плочите и наместо нив, да подигне заеднички голем споменик. „На тој заеднички споменик освен убавата формула на благодарност кон благородните Бугари што ги спасиле своите сонародници во Втората светска војна, ќе има натпис за спомен на загинатите Евреи од Тракија и од Македонија“, нагласи Бар-Зоар.

За време на големата полемика весниците пренесуваа разни видувања на тие трагични години за Евреите. Интересно е тоа што Македонија, која Бугарите секогаш ја прогласувале за бугарска земја, а по нејзиното окупирање дека е остварен вековниот сон за ослободување и присоединување кон „мајка Бугарија“, тврдеа дека Рајхот неа и' ја дал на Бугарија за „администрирање“, иако нејзини војници и полицајци ги апсеа Евреите и ги натоварија во возовите за Треблинка. Главно оправдување зошто владата ја потпишала спогодбата за депортација на Евреите во февруари 1943 година беше дека била под силен германски притисок, дека „многу бил кревок бугарскиот суверенитет“, а бугарската држава „нездраво скрпена“ со новите територии.

Академик Благовест Сендов беше сменет од функцијата, а тогашниот лидер на опозициската БСП, Георги Прванов, кој подоцна два мандата беше претседател на бугарската држава, ги обвини пратениците од власта дека сакаат да го рехабилитираат фашистичкиот режим што ја управувал Бугарија до 1944 година. Според него, царот бил на чело на тогашното антисемитско раководство создадено по нацистички образец, а законите што ги донело биле основа за депортирање на над 11.300 Евреи од Тракија и Македонија. Прванов им прочита на пратениците цитати на едно обраќање на царот во 1942 година пред Синодот на црквата во кое, меѓу другото, вели дека еврејската нација му пречела на просперитетот на другите европски нации.

(продолжува)

http://utrinski.com.mk/?ItemID=0541B1156...FB03225AC4



Без Ботев няма България
10-01-2013, 06:10 AM
Reply


Messages In This Thread
RE: Македонските медии за България - by Топорчо - 10-01-2013, 06:10 AM